Veilig voedsel - een verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven

Op grond van de Algemene Levensmiddelenverordening zijn de bedrijven die plantaardige oliën en vetten produceren, verantwoordelijk voor het leveren van veilig voedsel. Deze Europese verordening stelt een groot aantal voorwaarden aan producenten van levensmiddelen en diervoeders, o.a. op het terrein van controles, traceerbaarheid en etikettering, het uit de handel nemen van onveilige producten en het melden van deze acties aan de overheid.

Risico-analyse o.b.v. HACCP De Europese hygiëneverordeningen (voor diervoeder en levensmiddelen) schrijven bovendien voor dat de bedrijven die plantaardige oliën en vetten voor dierlijke en humane consumptie produceren, een risicoanalyse dienen op te stellen en te handhaven. Deze risicoanalyse moet gebaseerd zijn op de HACCP-beginselen (Hazard Analysis and Critical Control Points). Dit is een systeem dat bedrijven in staat stelt de eventuele risico's die van belang zijn voor de voeder- en voedselveiligheid te beheersen.

Risico-analyse:proces bestaande uit drie samenhangende onderdelen: risicobeoordeling, risicomanagement en risicocommunicatie

Sectorale risicoanalyses

In de hierboven genoemde hygiëneverordeningen worden sectoren gestimuleerd om gidsen voor goede praktijken op te stellen. Het doel hierbij is om bedrijven hulp te bieden bij het opstellen van een bedrijfseigen risicobeheersingsysteem en ervoor te zorgen dat niets over het hoofd wordt gezien. Bovendien wordt het bewustwordingsproces hierdoor bevorderd. De MVO sector heeft hieraan invulling gegeven door het opstellen van (Engelstalige) sectorale risicoanalyses voor de productie van olie uit sojabonen, raapzaad, zonnebloempitten, palmvruchten, palmpitten en kokosnoten. Ook zijn risico-analyses gemaakt voor de productie van varkensvet, pluimveevet en rundvet. De risicoanalyses zijn opgezet in nauwe samenwerking met de respectievelijke Europese brancheorganisaties, FEDIOL en EFPRA. Voor de plantaardige productieketens zijn zowel risicoanalyses gemaakt voor producten die naar de diervoederindustrie gaan als voor producten die naar de levensmiddelenindustrie gaan. Voor de dierlijk productieketen bestaan momenteel alleen risicoanalyses voor producten die naar de diervoederindustrie gaan. De verschillende risicoanalyses zijn te vinden onder MVO/EFPRA risk analyses (animal fat) en MVO/FEDIOL risk analyses (vegetable oils and fats).

 

Risicobeoordeling: wetenschappelijk gefundeerd proces, bestaande uit vier stappen: gevareninventarisatie, gevarenkarakterisatie, blootstellingsschatting risicovaststelling

Aanpak opzet MVO/EFPRA en MVO/FEDIOL risicoanalyses

Voor de plantaardige productieketen, is per oliebevattend gewas een processchema opgesteld met daarin de volgende onderdelen: het kweken van het betreffende gewas, de opslag en het transport van het geoogste oliezaad of -vrucht, de verwerking en raffinage hiervan tot verschillende olie- (en eiwit)rijke producten en de opslag en uiteindelijke transport hiervan naar de diervoederindustrie dan wel levensmiddelenindustrie. Voor de productieketen van dierlijk vet is een processchema opgesteld vanaf het transport van de dieren naar het slachthuis tot de aflevering van de verwerkte (bij)producten aan de diervoederindustrie. Vervolgens is per onderdeel nagegaan welke mogelijke gevaren van biologische (B), chemische (C) of fysische (P) aard kunnen optreden op dat punt in de keten. Gebaseerd op de ervaring van experts is daarna een inschatting gemaakt van de kans ("chance") dat de geïdentificeerde gevaren zich daadwerkelijk voordoen in het eindproduct en van de ernst ("seriousness") hiervan met betrekking tot de gezondheid van de consument. Op basis van de combinatie van kans en ernst wordt het risico vastgesteld van het betreffende gevaar.

ERNST

Laag

Medium

Groot

KANS

Erg klein

1

1

2

Klein

1

2

3

Medium

2

3

4

Hoog

3

4

4

In de MVO/EFPRA en MVO/FEDIOL risicotabellen is ter verduidelijking een toelichting gegeven op ieder vastgelegde risico (via "justification"). Ook is in de tabellen opgenomen welke EU wetgeving of (industrie)standaarden regels c.q. limieten hebben gesteld voor het betreffende gevaar.

Beheersmaatregelen

Voor elk risico zijn beheersmaatregelen aangegeven in de MVO/EFPRA en MVO/FEDIOL risicotabellen. Deze beheersmaatregelen zijn gebaseerd op de volgende tabel:

RISICO

ACTIE

1

Geen beheersmaatregel nodig

2

Geen beheersmaatregel nodig, maar periodieke evaluatie noodzakelijk met betrekking tot al dan niet invoeren van beheersmaatregel

3

Het risico dient gecontroleerd te worden via een verifieerbare beheersmaatregel ("PRP: Prerequisite Programme")

4

Het risico dient gecontroleerd te worden door een specifieke maatregel gericht op het betrokken risico ("CCP: Critical Control Point")

Beheersmaatregelen kunnen bijvoorbeeld zijn eigen analyses, administratieve controles, specifieke inspecties e.d.

Risiscobeoordeling activiteiten buiten EU uitgesloten van MVO/FEDIOL risicoanalyses

Ten aanzien van de onderdelen die agrarische activiteiten omvatten, is wel een gevareninventarisatie en -karakterisatie uitgevoerd, maar voor deze onderdelen heeft MVO/FEDIOL geen risicoschatting en -vaststelling gedaan. De reden hiervoor is dat deze activiteiten buiten de EU plaatsvinden, waardoor het niet mogelijk is om deze gevaren te beheersen. Besloten is om deze gevaren wel op te nemen, om de lokale ondernemer erop te kunnen wijzen dat hij de verantwoordelijkheid heeft om de nodige maatregelen te nemen om het betreffende gevaar te beheersen. De MVO/FEDIOL bedrijven hebben de plicht om dit te verifiëren bij aankoop van grondstoffen. Veel van deze gevaren kunnen overigens ook worden beheerst op het niveau van de verwerking of raffinage van de oliezaden en -vruchten.

Aantal contaminanten niet opgenomen in MVO/FEDIOL risicotabellen

Voor een aantal contaminanten bestaat wel een wettelijke limiet met betrekking tot olieproducten, maar dit betekent niet automatisch dat dit ook daadwerkelijk een gevaar oplevert. In een bijlage bij de MVO/FEDIOL risicoanalyses zijn de overwegingen op een rij gezet, waarom besloten is om bepaalde contaminanten niet op te nemen in de risicotabellen. Zie MVO/FEDIOL risk analyses (vegetable oils and fats). Dit wil niet altijd zeggen dat deze contaminanten niet worden gecontroleerd.

MVO/EFPRA en MVO/FEDIOL risicoanalyses versterken voedselveiligheid 

Sectorale risico-analyses dragen bij aan het vergroten van de voedselveiligheid in de keten. Allereerst staan zij ten dienste van de bedrijven voor het opstellen en toetsen van hun eigen risicobeheersingsysteem. Daarnaast biedt het ondersteuning in de dialoog tussen bedrijven en hun afnemers, toeleveranciers en andere stakeholders. De sectorale risico-analyses versterken derhalve de voedselveiligheid, verbeteren de communicatie en dragen hiermee bij aan het creëren van vertrouwen in de voedselketen.

Last modified: February 8, 2017 13:53